Web erişilebilirlik genelgesi 21 Haziran 2025 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'dir. Kamu kurumları, bankalar, özel hastaneler, özel öğretim kurumları, yolcu taşıyan şirketler, A grubu seyahat acenteleri ile büyük telekom işletmecilerine bir yıl süre verir. E-ticaret yapan hizmet sağlayıcıların süresi iki yıldır.
Bilgi notu. Kapsam tablosuyla süre hesabını genelge metni, Bakanlık yönergesi ve duyurulara bakarak hazırladık. Bu çalışma hukuki tavsiye yerine geçmez. Kurumunuzun hangi gruba girdiğini ya da sürenin nasıl hesaplanacağını hukuk danışmanınızla netleştirin.
Mevzuat kontrolü: 15 Ekim 2026. Bu tarihe kadar Resmi Gazete'de genelgeyi değiştiren ya da süreleri uzatan bir düzenleme yayımlanmadı. Kaynak: Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğünün genelgeyi duyuran haberi.
Web erişilebilirlik genelgesi nedir, neyi zorunlu kılıyor?
Cumhurbaşkanlığı erişilebilirlik genelgesi olarak da anılan web erişilebilirlik genelgesi, saydığı kurum ile şirketlerden web sitelerini ve mobil uygulamalarını engelli ile yaşlı kullanıcıların rahatça kullanabileceği hale getirmelerini ister. Dayanağı 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun'un 7. maddesidir. O madde bilgilendirme hizmetleri ile bilgi ve iletişim teknolojisinin engelliler için erişilebilir olmasını şart koşar. Genelge 20 Haziran 2025'te imzalandı, ertesi gün 32933 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı. Tam metni Resmi Gazete'deki genelge metninden okuyabilirsiniz.
Uyumun ölçütü olarak iki belge gösterilir. Birincisi Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının hazırladığı A seviyesi kontrol listesidir. İkincisi World Wide Web Consortium'un (W3C) yayımladığı Web İçeriği Erişilebilirlik Kılavuzu'nun 2.2 sürümüdür, kısaca WCAG 2.2. Uyumun takibi için genelge üç komisyon öngörür:
- İzleme Komisyonu Bakan başkanlığında çalışır. Yıllık izleme planını hazırlar, izleme raporunu çıkarır, logo kararını verir.
- Danışma Komisyonu Bakan Yardımcısı başkanlığında toplanır. İçişleri Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, TÜBİTAK, Türksat ile engellilik alanındaki iki konfederasyonun temsilcilerinden oluşur. Görevi İzleme Komisyonunun çalışmalarında çıkan tereddütler ile yıllık izleme planı hakkında görüş vermektir.
- İnceleme Komisyonu kapsamdaki her kurumun kendi içinde kurduğu ekiptir. Kurumun sitesini ve uygulamasını test eder, inceleme raporunu Bakanlığa iletir.
Cumhurbaşkanlığının 2025/10 sayılı genelgesi neyi amaçlıyor?
Cumhurbaşkanlığının 2025/10 sayılı genelgesi engelli ile yaşlıların toplumsal yaşama diğer bireylerle eşit şekilde katılmasını amaçlıyor. Metin erişilebilirliği bu katılımın en temel gerekliliği olarak tanımlar. Gerekçesi hizmetlerin elektronik ortama taşınmasıdır: web siteleri ile mobil uygulamalar yalnız belirli kullanıcı gruplarına değil bütün kullanıcılara hitap etmelidir. Genelge erişilebilirliğin sağlanmasını 5378 sayılı Kanun gereği yasal zorunluluk olarak anar. Resmi Gazete'deki konu satırı Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği'dir.
Genelge kimleri kapsıyor, süreler ne zaman doluyor?
Genelge kapsamı iki gruba ayırır: ilk gruba bir yıl, e-ticaret yapan hizmet sağlayıcılara iki yıl süre tanır. Metin sürenin hangi tarihten işlemeye başlayacağını yazmıyor. Yayım tarihi esas alındığında ilk grubun süresi Haziran 2026'da doldu. E-ticaret tarafında süre Haziran 2027'de doluyor. Aşağıdaki tablo genelgedeki resmi ifadeyi günlük dile çeviriyor:
| Genelgede sayılan grup | Pratikte kimleri içerir | Süre |
|---|---|---|
| Kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, belediyeler | Bakanlıklar, valilikler, devlet ile vakıf üniversiteleri, belediyeler | Bir yıl |
| Kamu iktisadi teşebbüsleri, belediyeye ait şirket, işletme ve iştirakler | Kamu iktisadi teşebbüsleri, belediye şirketleri ile iştirakleri | Bir yıl |
| Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları | Barolar, tabip odaları, ticaret odaları gibi meslek örgütleri | Bir yıl |
| Bankalar | Metin ayrım yapmıyor: kamu, özel ile katılım bankaları | Bir yıl |
| Özel hastaneler | Özel hastaneler. Poliklinik ile muayenehaneler listede ayrıca sayılmıyor | Bir yıl |
| Milli Eğitim Bakanlığı izniyle açılan özel öğretim kurumları | Özel okullar, özel kurslar gibi MEB izinli kurumlar | Bir yıl |
| Karayolu, deniz, demiryolu ya da havayolu ile yolcu taşıyan özel kuruluşlar | Otobüs firmaları, feribot işletmeleri, havayolu şirketleri | Bir yıl |
| Kültür ve Turizm Bakanlığından işletme belgesi alan A grubu acenteler | A grubu belgesi olan seyahat acenteleri | Bir yıl |
| 200.000'in üzerinde abonesi bulunan elektronik haberleşme işletmecileri | Mobil operatörler, büyük internet servis sağlayıcıları | Bir yıl |
| 6563 sayılı Kanun kapsamında elektronik ticaret yapan hizmet sağlayıcıları | İnternet sitesi, mobil site ya da uygulama üzerinden satış yapan işletmeler | İki yıl |
Ulaşım satırının genelgedeki tam ifadesi tablodaki özetten daha ayrıntılıdır. Genelge bu satırda 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu kapsamındaki karayolu taşıtları, yolcu gemileri, demir yolu ile hava yolu üzerinden yolcu taşıma hizmeti sunan özel kuruluşları sayar.
Listede sayılmayan bir sektörde çalışan, internetten satış da yapmayan bir şirketin tanıtım sitesi genelgenin saydığı gruplar arasında yer almaz.
E-ticaret siteleri genelgeye ne zamana kadar uymalı?
E-ticaret sitelerinin genelgeye uyma süresi yayım tarihi esas alınırsa Haziran 2027'de dolar. 15 Ekim 2026 itibarıyla sekiz aydan biraz fazla süre kalıyor. Tema ya da ödeme adımı değişikliği gerektiren bir mağaza için bu süre uzun değildir.
6563 sayılı Kanun hizmet sağlayıcıyı elektronik ticaret faaliyetinde bulunan gerçek ya da tüzel kişi olarak tanımlar. Tanımda ciro ya da çalışan sayısı sınırı bulunmaz. Kanun internet sitesini, mobil siteyi ile mobil uygulamayı birlikte elektronik ticaret ortamı sayar. Kanun pazaryerlerini ise aracı hizmet sağlayıcı olarak ayrı tanımlar. Genelge bu ayrıma değinmez.
Yalnız pazaryerinde mağazası olan bir işletmede sepet ile ödeme ekranlarını pazaryeri yönetir. İşletmenin doğrudan etkileyebildiği kısım ürün görselleri, açıklamalar gibi kendi yüklediği içeriklerdir. Kendi sitesi olan mağazalarda ise sorumluluk tamamen işletmededir. Altyapı seçimi yapıyorsanız erişilebilirlik testini bütçeye baştan eklemek mantıklıdır. Maliyet kalemlerini e-ticaret sitesi kurma maliyetini anlattığımız yazıda sıraladık.
AB'deki tüketicilere satış yapıyorsanız bakmanız gereken ikinci bir düzenleme var. Avrupa Erişilebilirlik Yasası 28 Haziran 2025'ten sonra piyasaya sunulan ürün ile hizmetlere uygulanıyor, online mağazalar da kapsamında. On kişiden az çalışanı olan, yıllık cirosu 2 milyon avronun altında kalan hizmet işletmeleri bu kuraldan muaf tutuluyor. Ayrıntıyı Avrupa Birliği'nin Your Europe sayfasından kontrol edebilirsiniz.
A seviyesi kontrol listesi neleri ölçüyor?
A seviyesi kontrol listesi WCAG 2.2'nin A düzeyindeki 31 başarı kriterini ölçer ve bunları evet ya da hayır cevaplı sorulara çevirir. Kriterler dört prensip altında toplanır: algılanabilir, çalıştırılabilir, anlaşılabilir, sağlam. Bakanlık listeyi 2026'da güncelledi, güncel sürümde yüzü aşkın soru var.
Tek yıldızlı sorular sağlanması zorunlu koşulları gösterir. Çift yıldızlı sorular ise sayfada bulunmaması gereken durumları sorar. Her soru her sayfa ya da uygulama ekranı için ayrı cevaplanır. Güncel listeyi Bakanlığın yayımladığı kontrol listesi dosyasından indirebilirsiniz.
Listede metin kontrastı sorusu yoktur. Kontrast oranı WCAG'de AA düzeyinde bir ölçüt olduğu için A seviyesine girmez. Genelge AA düzeyini açıkça istemiyor, oysa uluslararası uygulamada yaygın hedef AA düzeyidir. Sitelerde sık rastladığımız A seviyesi sorunları şunlar:
- Alt metni olmayan ürün görseli ya da adı tanımlanmamış ikon düğme (1.1.1)
- Görünüşte başlık olan ama kodda sıradan metin kutusu olarak yazılmış bölüm başlıkları (1.3.1)
- Yalnız fare üzerine gelince açılan menü ya da filtre paneli (2.1.1)
- Uzun menüyü atlayıp doğrudan içeriğe geçmeyi sağlayan bağlantının olmaması (2.4.1)
- Etiketi olmayan, yalnız gri ipucu metniyle tanımlanan form alanı (3.3.2)
- Sipariş sırasında aynı bilgiyi ikinci kez yazdıran adımlar (3.3.7, WCAG 2.2 ile eklendi)
- Açık ya da kapalı olduğunu ekran okuyucuya bildirmeyen akordeon menü (4.1.2)
Bu sorunların önemli kısmı doğru HTML kullanımıyla çözülür. Başlık sırası ile bölge etiketlerinin neden önemli olduğunu semantik HTML etiketlerini anlattığımız yazıda ele aldık. Alt metnin nasıl yazılacağını da görsel optimizasyonu konusundaki rehberimizde örneklerle anlattık.
İnceleme komisyonu testi nasıl yapmalı?
Bakanlığın uygulama yönergesi incelemenin üç aşamada yapılmasını ister: otomatik test, manuel test ile engelli kullanıcı testi. Komisyon en az üç kişiden oluşur, bunlardan biri web sitesi ya da mobil uygulamadan sorumlu birimde çalışmalıdır. Otomatik test W3C'nin listelediği değerlendirme araçlarıyla yapılır. Manuel testte formlar, hata mesajları, klavyeyle gezinme, CAPTCHA, video gibi metin dışı içerikler tek tek denenir.
Engelli kullanıcı testinde ekran okuyucu kullanan görme engelliler, az görenler, işitme engelliler ile fare kullanımı kısıtlı ortopedik engelliler yer alır. Bilişsel engelli kullanıcılarla, otizm spektrumundaki ya da renk körlüğü olan kullanıcılarla test yapılması da önerilir. Yönergenin tam metni Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün yayımladığı PDF dosyasında yer alıyor.
Uyum çalışmasını kurum içinde şu sırayla yürütmenizi öneririz:
- Kuruma ait bütün alan adlarını, alt alan adlarını ile mobil uygulamaları tek listede toplayın.
- İnceleme komisyonunu kurun, en az bir üyeyi sitenin teknik sorumlusu olan ekipten seçin.
- Her şablondan örnek sayfa seçin: anasayfa, liste sayfası, detay sayfası, form, başvuru ya da ödeme adımı.
- Seçilen sayfaları otomatik araçla tarayın, bulguları kontrol listesindeki kriter numarasıyla eşleştirin.
- Tek yıldızlı zorunlu soruları her örnek sayfa için elle cevaplayın.
- Farklı engel gruplarından kullanıcılarla test oturumu planlayın, takıldıkları adımları kaydedin.
- Düzeltmeleri şablon düzeyinde yaptırın, aynı soruları ikinci kez cevaplayarak sonucu doğrulayın.
- İzleme planı yayımlandığında inceleme raporunu plandaki formata göre hazırlayın.
Erişilebilirlik logosu nasıl alınır?
Erişilebilirlik logosunun kullanım hakkı izleme sonucunda İzleme Komisyonundan alınır. Kurumlar logoyu kendi kararıyla siteye koyamaz. Kullanım hakkı iki yıl geçerlidir. Web sitesi ile her mobil işletim sistemindeki uygulama ayrı ayrı değerlendirilir. Kurumlar logo talebiyle Bakanlığın Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü'ne başvurabilir, talep incelenmek üzere komisyona iletilir. İki yıl dolduğunda logoyu kullanmaya devam etmek için kurum güncel bir inceleme raporu sunmalıdır.
Logo Birleşmiş Milletler tarafından tasarlanan erişilebilirlik simgesidir. Renkleri, boyutları ile yanlış kullanım örnekleri Bakanlığın Erişilebilirlik Logosu Kullanım Kılavuzu'nda yer alır. Kılavuza göre logo kişisel ya da ticari kazanç amacıyla kullanılamaz. 14 Nisan 2026'da kılavuza eklenen hükme göre web sitesi ile mobil uygulamalarda logo yalnız kullanım hakkı verildiyse kullanılabilir. Logoya tıklayan ziyaretçi Genel Müdürlüğün sitesindeki doğrulama sayfasına yönlendirilmelidir. Bakanlık süre içinde koşulları sağlamadığı belirlenen siteler ile uygulamalara ilişkin bilgilerin kamuoyuyla paylaşılacağını da açıkladı.
Hangi içerikler genelgenin dışında kalıyor?
Uygulama yönergesi arşiv sayfalarını, üçüncü taraflardan otomatik gelen içeriği ile canlı yayınları genelgenin kapsamı dışında sayar. Tam liste şöyle:
- Genelgenin yürürlüğünden sonra bir yıl içinde güncellenmeyen, idari işlemler için gerekmeyen arşivlenmiş sayfa ile uygulamalar
- Zaman içinde başka kaynaklardan otomatik eklenen içerikler, örneğin dinamik reklam alanları ya da alışveriş yorumları
- Yol tarifi için gereken temel bilgi erişilebilir biçimde verildiği sürece çevrim içi haritalar
- Canlı yayınlar, ancak sonradan sitede tutulan yayın 14 gün içinde erişilebilir hale getirilmelidir
- Genelgenin yürürlüğünden bir yıl önce yayımlanan PDF ile ofis belgeleri, kurumun iş ve işlemleri için gerekmiyorsa
- Genelgenin yürürlüğünden önce kaydedilmiş video ya da ses kayıtları
Afet ile acil durumlara dair temel bilgi taşıyan medya ise erişilebilir sunulmalıdır. Halk sağlığı ile güvenliğine dair temel bilgiler için de aynı kural geçerlidir. Kullanıcı yorumları kapsam dışında kalsa da yorum yazma formu sitenizin kendi arayüzü olduğu için onu da test etmenizi öneririz. Videolarda Türk İşaret Dili çevirisi zorunlu tutulmuyor. Çeviri yapılacaksa Türk İşaret Dili Yeterlilik Sınavı'ndan en az 70 puan almış tercüman kullanılmalıdır.
Süre dolduysa ya da yaklaşıyorsa nereden başlanır?
Süreniz dolduysa en çok kullanılan akışlardan başlayın: başvuru formu, randevu, üyelik ya da ödeme. Bu akışlarda kontrol listesinin zorunlu sorularına "hayır" cevabı çıkan her noktayı tek listede toplayın. Düzeltmeleri sayfa sayfa değil şablon bazında planlamak işi hızlandırır. Tek bir form bileşenindeki etiket eksiği yüzlerce sayfada birden düzelir.
Siteye yazı büyütme ya da kontrast değiştirme düğmeleri ekleyen hazır araç çubukları bu işin yerine geçmez. Yönergenin istediği manuel test ile engelli kullanıcı testi kaynak koddaki sorunları arar, araç çubuğu ise o sorunlara dokunmaz. Birkaç ay içinde yenilenecek bir siteniz varsa erişilebilirlik ölçütlerini yeni tasarımın şartnamesine yazmak daha az maliyetlidir. Tasarım öncesi verilmesi gereken kararları SEO uyumlu web sitesi planlama rehberimizde anlattık.
Hem erişilebilirliği hem arama görünürlüğünü etkileyen başlık yapısı, görsel alt metni ile hız sorunlarını SEO denetimi kapsamında birlikte inceleyebiliriz.