Basın bülteni bir kurumun haber değeri taşıyan gelişmesini gazetecinin doğrudan kullanabileceği biçimde anlatan kısa metindir. İyi bir bülten haberin özünü başlıkta verir ve ilk paragrafta 5N1K sorularını cevaplar. Hazır olan metin konuyu takip eden gazetecilere tek tek e-postayla gönderilir. Toplu dağıtım listeleri bu işin yerini tutmaz.

Basın bülteni nedir, kim için yazılır?
Basın bülteni bir kurumun duyurusunu haber diliyle anlatan, gazeteciye kaynak olması için yazılan metindir. Asıl okuru muhabir ya da editördür. Editör bülteni okur, haber değeri görürse kendi haberine dönüştürür ya da kısaltarak kullanır. Metin bu yüzden reklam broşürü gibi değil, bir haber gibi kurulur. Haberlerin marka aramasındaki yerini markanın online itibarını ele aldığımız yazıda anlattık.
Bülten ile blog yazısı aynı iş için yazılmaz. Blog yazısı arama yapan kişinin sorusunu cevaplar ve yıllarca sitenizde okunur. Bülten ise tek bir gelişmeyi duyurur, değeri yayınlandığı günlerde yoğunlaşır. Sitenizdeki yazıların nasıl planlanacağını içerik pazarlamasının adım adım nasıl kurulduğunu anlattığımız yazıda ele aldık.
Bültene konu olan başlıca gelişmeler şunlardır: yeni bir ürün ya da hizmet, yatırım, yeni şube veya tesis, üst düzey atama, iş birliği, araştırma sonucu ya da halka açık bir etkinlik. Web sitesinin yenilenmesi ya da sıradan bir indirim kampanyası ise gazeteci için nadiren haberdir. Kriz dönemlerinde kamuoyuna yapılan açıklama da aynı biçimle yazılır. Orada amaç duyurmak değil, olanı ve atılan adımı net anlatmaktır.
Bir duyurunun haber değeri olup olmadığı nasıl anlaşılır?
Duyuru şirketin dışındaki biri için yeni ve işe yarar bir bilgi taşıyorsa haber değeri vardır. Yazmaya başlamadan önce aşağıdaki kontrol listesini doldurun.
- Yenilik. Bu bilgi ilk kez mi açıklanıyor, yoksa daha önce duyurulmuş bir şeyin tekrarı mı?
- Etkilenen kitle. Gelişme kimin işini ya da günlük hayatını değiştiriyor?
- Yerel ya da sektörel bağ. Haber belli bir şehirdeki ya da sektördeki okura doğrudan dokunuyor mu?
- Somut bilgi. Metinde doğrulanabilir bir tarih, yer ya da kaynağı belli bir rakam var mı?
- Zamanlama. Konu gündemdeki bir tartışmaya, mevsime ya da yeni bir düzenlemeye bağlanabiliyor mu?
- Konuşacak kişi. Gazeteci soru sorarsa aynı gün cevap verecek yetkili belli mi?
İlk iki soru boş kalıyorsa duyuru bülten yerine şirketin kendi blogunda ya da sosyal medya hesabında daha doğru yeri bulur. Yerel ve sektörel bağ sorusu ise hangi gazetecilere gönderim yapacağınızı belirler. Aynı haber ulusal bir gazete için sıradan, bir sektör dergisi için ilginç olabilir.
Bir bülten hangi bölümlerden oluşur?
Standart bir basın bülteni başlık, spot, yer ile tarih satırı, giriş paragrafı, gövde, alıntı, kurum hakkında bölümü ile basın iletişim bilgisinden oluşur. Aşağıdaki tablo her bölüme ne yazılacağını ve en sık yapılan hatayı gösteriyor.
| Bölüm | Ne yazılır | Sık yapılan hata |
|---|---|---|
| Başlık | Haberin özünü veren, özne ile fiil taşıyan tek cümle | Kurum adıyla başlayıp "yeni ürününü tanıttı" diye biten genel ifade |
| Spot | Başlığı tamamlayan bir ya da iki cümlelik özet | Başlığı başka kelimelerle yeniden söylemek |
| Yer ile tarih satırı | Bültenin çıktığı şehir ile gün | Tarih yazmamak, gazeteci haberin güncel olup olmadığını anlayamaz |
| Giriş paragrafı | Kim, ne, nerede, ne zaman, neden ve nasıl sorularının cevabı | Şirketin kuruluş hikayesiyle söze girmek |
| Gövde | Ayrıntılar, kaynağı yazılı rakamlar, arka plan ve sonraki adım | Ürün özelliklerini katalog gibi alt alta sıralamak |
| Alıntı | Yetkilinin kararın gerekçesini ya da okura etkisini anlatan sözü | "Büyük mutluluk duyuyoruz" gibi bilgi taşımayan cümle |
| Kurum hakkında | Kurumu tanıtan kısa ve her bültende aynı kalan paragraf | Her seferinde değişen, yarım sayfalık tanıtım |
| Basın iletişim | Ad soyad, telefon, e-posta, ulaşılabilir saatler | Yalnız genel bilgi adresi vermek |
| Görseller | Yüksek çözünürlüklü fotoğraf ile logo için indirme adresi | Büyük dosyaları doğrudan e-postaya eklemek |
Basın iletişim bölümüne santral yerine doğrudan ulaşılan bir telefon numarası yazın. Gazeteciler ile diğer medya temsilcileri haberi çoğu zaman aynı gün kapatır, soruya geç gelen cevap habere giremez.
Basın bülteni adım adım nasıl yazılır?
Basın bülteni önce haberin tek cümlelik özünü bulup bu özü başlıktan kurum bilgisine doğru açarak yazılır. Sıralama şöyledir:
- Haberin özünü tek cümleyle yazın. Bu cümleyi kuramıyorsanız bülten henüz hazır değildir.
- Başlığı bu cümleden çıkarın. Kim neyi yaptı sorusunu cevaplayan, iddiasız ama bilgi veren bir cümle kurun.
- Spotta başlığın cevaplamadığı en önemli soruyu cevaplayın.
- Giriş paragrafında kimin neyi nerede ne zaman yaptığını söyleyin. Neden sorusunun cevabı da buraya ya da hemen sonraki paragrafa girer.
- Gövdeyi ters piramit düzeninde yazın. Editör metni kısaltırken sondan başlar, önemli bilgi başta kalmalıdır.
- Bir alıntı ekleyin ve sözün sahibine metni onaylatın.
- Kurum hakkında paragrafını, basın iletişim bilgisini ve görsel adresini ekleyin.
- Rakamların kaynağını, kişi adlarının yazımını ve unvanları son kez kontrol edin.
Gövdenin son paragrafı okuyucuya bir sonraki adımı söyler: başvuru tarihi, etkinlik kaydı ya da ayrıntılı bilginin adresi. Reklam diliyle yazılmış bir çağrı yerine tek satırlık bilgi yeterlidir.
Başlık ile spot nasıl yazılır?
Başlık ile spot yazılırken başlık haberin ne olduğunu tek başına anlatmalıdır. Gazeteci gelen kutusunda önce konu satırını görür, bülteni açıp açmamaya konu satırına bakarak karar verir. Eşsiz, lider, devrim niteliğinde gibi reklam sıfatları başlığı haberden uzaklaştırır. Aşağıdaki başlıklar kurgusal örneklerdir.
| Zayıf başlık | Güçlü başlık | Fark nerede |
|---|---|---|
| ABC Lojistik yeni deposunu açtı | ABC Lojistik Gebze'deki yeni deposuyla Kocaeli'de aynı gün teslimata başladı | Okura etkisi başlıkta görünüyor |
| Sektörün lider markasından devrim niteliğinde uygulama | Kadıköylü kafe zinciri iade edilen kahve bardaklarını yeniden kullanmaya başladı | Reklam sıfatı yerine somut bir değişiklik var |
| XYZ Yazılım'dan önemli iş birliği | XYZ Yazılım bir meslek odasının üyelerine ücretsiz e-fatura eğitimi verecek | İş birliğinin kime ne kazandırdığı belli |
Spot başlığın hemen altındaki bir ya da iki cümledir. Başlıkta sığmayan en önemli bilgiyi taşır: tarih, yer, kapsam ya da gelişmenin nedeni. Başlığı eş anlamlı kelimelerle tekrar eden bir spot gazeteciye yeni bir şey söylemez.
Alıntı neden süs cümlesi olmamalı?
Alıntı bültende görüş ya da gerekçe taşıyan tek yer olduğu için süs cümlesi olmamalıdır. Gazetecinin haberine en sık aldığı bölümler ilk paragraf ile alıntıdır. "Bu iş birliğinden büyük mutluluk duyuyoruz" cümlesi okura bilgi vermez. Kararın nedenini, müşteriye etkisini ya da sektördeki bir sorunu anlatan cümle haberde kullanılmaya daha uygundur. Alıntı gerçekten o kişinin söyleyebileceği bir dille yazılmalı, adı ile unvanı eksiksiz verilmelidir. Sözün sahibi kararda payı olan biri olmalıdır: kurucu, CEO ya da ilgili birimin yöneticisi.
Bültenin dili nasıl olmalı?
Bültenin dili sade, net ve üçüncü şahısla yazılmış olmalıdır. "Biz" ya da "şirketimiz" yerine kurumun adını kullanın, çünkü medya metni kendi haberine bu haliyle taşır. Her bülten tek bir ana mesaj verir. İkinci bir duyurunuz varsa ayrı bülten yazın.
Hedef kitleyi de baştan belirleyin. Sektör dergisinin okuyucusu teknik terimi bilir, genel kamuoyuna seslenen bir gazetede aynı terimi açıklamanız gerekir. Sıfat yerine rakam verin, uzun cümleyi ikiye bölün.
Doldurabileceğiniz bülten şablonu ve kurgusal örnek
Aşağıdaki şablon bir bültenin dokuz bölümünü sırasıyla gösterir. Köşeli parantezleri kendi bilginizle doldurmanız yeterlidir.
- Üst not. BASIN BÜLTENİ ya da ambargo varsa "[gün ve saat] öncesinde yayınlanmaz" notu
- Başlık. [Kurum adı] [ne yaptı] ve [kimi nasıl etkiliyor]
- Spot. [Başlığın cevaplamadığı en önemli bilgi, bir ya da iki cümle]
- Yer ile tarih. [Şehir] [gün ay yıl]
- Giriş. [Kim] [ne zaman] [nerede] [ne yaptı]. [Bunu neden yaptı, nasıl uygulayacak].
- Gövde. [Kaynağıyla birlikte rakamlar] [arka plan] [bundan sonraki adım]
- Alıntı. "[Kararın gerekçesi ya da okura etkisi]" diyen [ad soyad, unvan]
- Kurum hakkında. [Kuruluş yılı, ne iş yaptığı, nerede faaliyet gösterdiği; birkaç cümle]
- Basın iletişim. [Ad soyad] [telefon] [e-posta] [görsellerin indirme adresi]
Kurgusal bir örnekle giriş paragrafı şöyle görünür: "Kadıköy'deki bağımsız bir kitabevi, Ekim ayı boyunca öğrencilerin kullanılmış ders kitaplarını toplayıp ihtiyacı olan okullara ulaştıracak. Kitaplar mağazaya elden ya da kargoyla gönderilebiliyor. Kampanya, yeni dönemde kitap masrafının ailelere yükünü hafifletmek için başlatıldı." Bu üç cümle 5N1K sorularının hepsini cevaplıyor: kim, ne, nerede, ne zaman, nasıl ve neden. Gazeteci haberin geri kalanını okumasa bile ne olduğunu anlıyor.
Bülten gazetecilere nasıl servis edilir?
Basın bülteni konuyu son dönemde yazmış gazetecilere kişiye özel e-postayla gönderilerek servis edilir. Haber ajanslarının ilgili servisleri, sektör yayınlarının editörleri ile sitenizdeki basın sayfası diğer kanallardır.
- Kişiye özel e-posta. Hedef yayındaki muhabirin son haberlerine bakın, bülteni onun ilgilendiği açıyla kısa bir notla gönderin.
- Haber ajansları. Ulusal ölçekte ilgi çekebilecek duyurularda ajansın ekonomi ya da ilgili haber servisine ulaşmak geniş bir dağıtım sağlar.
- Sektör yayınları. İşletmeden işletmeye satış yapan firmalar için çoğu zaman en isabetli kanaldır, okurları doğrudan potansiyel müşteridir.
- Sitenizdeki basın sayfası. Bültenlerin, logoların ve yönetici fotoğraflarının kalıcı adresidir. Gazeteci haberi yazarken buraya döner.
Duyuru yerine uzmanlık anlatmak istiyorsanız başka bir yol da vardır. Sektör yayınında imzalı bir yazı yayımlamanın nasıl yapılacağını konuk yazarlık yöntemini ele aldığımız rehberde anlattık.
Gazeteciye gönderilen e-postada nelere dikkat edilir?
Gazeteciye gönderilen e-postada konu satırına, metnin yerine, eklere ve alıcı satırına dikkat edilir. Konu satırı bülten başlığıyla aynı ya da ondan kısa olmalıdır. Bülten metnini e-postanın gövdesine yapıştırın, gazeteci metni kopyalamak için ek açmak zorunda kalmasın. Bültenin PDF sürümü isteyen gazeteciler için ayrı bir dosya olarak eklenebilir. Görselleri ek yerine indirme adresiyle paylaşmak e-postanın boyutunu küçük tutar.
Onlarca adresi aynı Kime satırına yazmak özensiz görünür, alıcıların e-posta adreslerini de birbirine açar. Ambargo varsa bunu konu satırında açıkça belirtin. Birkaç gün içinde dönüş gelmezse tek bir kısa hatırlatma yeterlidir. Aynı gazeteciyi telefonla ısrarla aramak sonraki bültenlerinizin açılma ihtimalini düşürür.
Bülten dağıtım servisleri SEO'ya fayda sağlar mı?
Hayır. Bülten dağıtım servisleri bağlantı kazanmak amacıyla kullanıldığında SEO'ya fayda sağlamaz, risk yaratır. Google'ın spam politikaları başka sitelerde dağıtılan basın bültenlerindeki optimize edilmiş anchor metinli bağlantıları link spam örnekleri arasında sayar. Yüzlerce sitede çıkan kopyalar okura da ulaşmayabilir.
Bültende bağlantı vermek yasak değildir. Kaynak sayfaya ya da basın sayfanıza marka adıyla verilen düz bir bağlantı gazetecinin işini kolaylaştırır. Ücret ödenerek yayınlanan yazılardaki bağlantıların rel="sponsored" ya da rel="nofollow" ile işaretlenmesi gerekir. Editör kararıyla kazanılan bağlantının neden daha değerli olduğunu bağlantı türlerini ve güvenli kazanım yollarını anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.
Ücret karşılığı haber görünümünde yayın reklam mevzuatını da ilgilendirir. Bu tür ücretli içeriğe advertorial ya da sponsorlu içerik denir. Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği örtülü reklamı yasaklar. Parayla yayınlanacak bir metnin reklam olarak nasıl belirtileceğini hukuk danışmanınıza sormanızı öneririz.
Gönderilen bültenin etkisi nasıl ölçülür?
Bültenin etkisi kaç sitede yayınlandığıyla değil, hangi yayınların haberi kendi okuruna ulaştırdığıyla ölçülür. Gönderimden sonraki günlerde marka adınızla Google'da ve hedef yayınların sitelerinde arama yapın. Google Alerts'e marka adınızı ekleyerek yeni anılmaları e-postayla da alabilirsiniz.
Her bülten için basit bir tablo tutun: yayının adı, haber tarihi, bağlantı verilip verilmediği ve haberin bültenden olduğu gibi mi alındığı yoksa yeniden mi yazıldığı. Yeniden yazılmış haber editörün konuya emek harcadığını gösterir. Bu tablo birkaç bülten sonra hangi gazetecilerin ve hangi konuların karşılık bulduğunu ortaya koyar.
Arama tarafında Search Console'da marka adınızı içeren sorguların gösterimlerine, GA4'te ise bu yayınlardan gelen yönlendirme trafiğine bakın. Markanın başka sitelerde anılmasının aramadaki karşılığını marka bilinirliği ile SEO ilişkisini ele aldığımız yazıda ayrıntılı anlattık.
Bülten hazırlarken en sık hangi hatalar yapılır?
En sık hata haber olmayan bir gelişmeyi bülten yapmaktır. Diğer hatalar çoğu zaman metnin kendisinden değil gönderim biçiminden kaynaklanır. Aşağıdaki liste en sık görülen beş hatayı sayar.
- Aynı metni konuyla ilgisi olmayan yüzlerce adrese aynı anda göndermek.
- Metni reklam sıfatlarıyla doldurup haber dilinden uzaklaştırmak.
- Kaynağı yazılmamış rakam kullanmak ya da unvanı yanlış yazmak.
- Basın iletişim bölümüne gazeteciye aynı gün dönemeyecek birinin adını yazmak.
- Bülteni sitenizde yayınlamamak, gazetecinin kaynak göstereceği bir adres bırakmamak.
Bülten tek bir gelişmeyi duyurmak için doğru araçtır. Markanızın okunan yayınlarda düzenli olarak anılmasını istiyorsanız tek duyuruların ötesinde gazetecinin kullanmak isteyeceği veri ya da uzman görüşü gerekir. Bu çalışmayı bültene dayanmadan, veri hikayesi ve anılma takibine dayanan dijital PR hizmetimizde yürütüyoruz.