Paylaşımlı sunucu sitenizin aynı makinedeki yüzlerce siteyle işlemci ve belleği paylaştığı barındırma türüdür. VPS bir fiziksel sunucunun size ayrılmış sanal bir bölümüdür. Özel sunucu ise tamamı size ayrılan fiziksel makinedir. SEO açısından fark sunucu tipinden çok sonuçtan gelir: sayfanın ne kadar hızlı yanıt verdiği ve sitenin ne sıklıkla kesintiye uğradığı.
Paylaşımlı sunucu nedir, kimler için uygundur?
Paylaşımlı sunucu yüzlerce sitenin aynı fiziksel sunucuda, aynı kaynakları ortak kullanarak barındırıldığı, düşük ve orta trafikli sitelere uygun en ekonomik hosting türüdür. Sunucu bakımı, güncellemeler, güvenlik yamaları sağlayıcıya aittir. cPanel ya da Plesk gibi bir panelden alan adı, e-posta, veritabanı ve dosya yönetimi teknik bilgi gerektirmeden yapılır.
Paylaşımlı sunucunun dezavantajı kaynak paylaşımıdır. Aynı sunucudaki başka bir site yoğun trafik aldığında ya da ağır bir işlem çalıştırdığında sizin sitenizin yanıt süresi de uzayabilir. Sağlayıcılar bu yüzden işlemci ve bellek kullanımına üst sınır koyar. Sınır aşıldığında site yavaşlar ya da geçici olarak hata verir.
Düşük ve orta trafikli kurumsal siteler, bloglar, yeni projeler için paylaşımlı sunucu çoğu zaman yeterlidir.
Paylaşımlı sunucuda izolasyon nasıl sağlanır?
Paylaşımlı sunucuda izolasyon her hosting hesabına ayrı kaynak sınırı tanımlanarak sağlanır. Türkiye'deki sağlayıcıların paketlerinde sık görülen CloudLinux işletim sistemi bu sınırı çekirdek seviyesinde uygular. Amaç tek bir sitenin bütün sunucuyu durdurmasını önlemektir. İşlemci ya da disk sınırına takılan site yavaşlar. Eş zamanlı bağlantı sınırını aşan site 508, bellek sınırını aşan site 500 ya da 503 hata kodu döndürür. Tarama istatistiklerinde bu kodları görürseniz önce hosting panelindeki kaynak kullanımı grafiğine bakın.
VPS nedir, hangi durumda tercih edilir?
VPS (Sanal Özel Sunucu) fiziksel bir sunucunun sanallaştırma ile bölünmüş, size ayrılmış işlemci, bellek ile disk kaynağı olan bir parçasıdır ve paylaşımlı sunucunun yetmediği durumda tercih edilir. Aynı makinede başka VPS'ler de bulunur ama ayrılan kaynaklar sizindir. Komşu sitelerin yükü paylaşımlı sunucudaki kadar hissedilmez.
VPS'te root erişimiyle işletim sistemi seviyesinde yetkiniz olur. PHP sürümünü, web sunucusu yazılımını, önbellek katmanlarını ve güvenlik ayarlarını kendiniz belirlersiniz. Bu esneklik aynı zamanda sorumluluktur. Yönetilen (managed) VPS almadıysanız güncellemeleri, yedeklemeyi ve güvenliği sizin ya da yazılım ekibinizin yapması gerekir.
Trafiği büyüyen e-ticaret siteleri, özel yazılım gerektiren projeler ve paylaşımlı sunucunun kaynak sınırına takılan siteler için VPS mantıklı bir sonraki adımdır.
VPS ile VDS arasındaki fark nedir?
VPS ile VDS arasındaki fark teknik bir standarttan değil, sağlayıcıların paket adlandırmasından gelir. VPS Virtual Private Server, VDS ise Virtual Dedicated Server ifadesinin kısaltmasıdır ve ikisi de fiziksel makineden bölünmüş sanal sunucuyu anlatır. Türkiye'deki sağlayıcıların bir kısmı kaynakları başka müşteriyle paylaşılmayan paketlere VDS adını verir. Paket adına değil sanallaştırma türüne bakın. KVM tam sanallaştırma çözümüdür, yani her sanal sunucu kendi sanal donanımıyla çalışır, üzerine Linux ya da Windows kurulabilir. Satın almadan önce işlemci çekirdeği ile belleğin yalnız size ayrılıp ayrılmadığını sağlayıcıya sorun.
Özel sunucu nedir, ne zaman gerekir?
Özel sunucu fiziksel bir makinenin tamamının tek bir müşteriye kiralanmasıdır. Kaynakları paylaşmadığınız için performans öngörülebilirdir ve donanımı ihtiyaca göre seçebilirsiniz. Yönetimi VPS'ten de fazla teknik bilgi ister.
Çok yüksek trafikli haber siteleri, büyük katalogla çalışan e-ticaret siteleri ve özel güvenlik ya da uyumluluk gereksinimi olan projeler özel sunucu kullanır. Bugün bu ihtiyacın bir kısmı ölçeklenebilir bulut sunucularla da karşılanıyor. Bulut sunucu kaynak trafiğe göre artırılıp azaltılabildiği için dönemsel yoğunluğu olan sitelere esnek bir seçenektir.
Aşağıdaki tablo üç sunucu türünü dört ölçütte karşılaştırıyor.
| Paylaşımlı | VPS | Özel sunucu | |
|---|---|---|---|
| Kaynak | Diğer sitelerle ortak | Size ayrılmış sanal pay | Makinenin tamamı |
| Yönetim | Sağlayıcı | Siz ya da yönetilen paket | Siz ya da yönetilen paket |
| Maliyet | En düşük | Orta | En yüksek |
| Kime uygun | Küçük kurumsal site, blog | Büyüyen e-ticaret, özel yazılım | Çok yüksek trafik, büyük katalog |
Sunucu paketi seçerken hangi özelliklere bakılır?
Sunucu paketi seçerken işlemci, bellek, depolama türü, bant genişliği ile yedekleme özelliklerine bakılır. Paketin adından çok şu beş kalem sitenin hızını ve kesinti süresini belirler:
- CPU: Çekirdek sayısı arttıkça sunucu aynı anda daha fazla isteği işler.
- RAM: Veritabanı ile önbellek katmanı bellekte çalışır. Bellek yetmediğinde sunucu diske yazmaya başlar, yanıt süresi uzar.
- Depolama: NVMe SSD diskler PCI Express hattını kullanır, düşük gecikmeli veri erişimi için tasarlanmıştır. Veritabanı sorgusu yoğun sitelerde fark hissedilir.
- Bant genişliği: Aylık trafik kotası dolduğunda sağlayıcının siteyi yavaşlatıp yavaşlatmadığını paket koşullarından okuyun.
- Yedekleme: Otomatik yedeğin sıklığı ile geri yükleme süresi, hatalı bir güncellemeden sonra sitenin ne kadar kapalı kalacağını belirler.
Paket değişikliği sitenin başka bir sunucuya taşınmasını gerektiriyorsa DNS geçişi ile Googlebot erişim testlerini sunucu değişikliğini de kapsayan site taşıma rehberimizde bulabilirsiniz.
Sunucu seçimi SEO'yu nasıl etkiler?
Sunucu seçimi SEO'yu yanıt süresi, kesinti ve tarama kapasitesi üzerinden etkiler. Sunucu türü tek başına sıralama faktörü değildir. Pahalı bir özel sunucu kötü yapılandırılmışsa iyi ayarlanmış bir paylaşımlı sunucudan yavaş olabilir. Bakılması gereken dört ölçüt şunlardır:
- TTFB: Time to First Byte, yani sunucunun ilk baytı gönderme süresi. Yavaş TTFB sayfanın geri kalanını da geciktirir ve Largest Contentful Paint (LCP) değerini doğrudan kötüleştirir. Eşik değerleri Core Web Vitals konusundaki yazımızda anlattık.
- Kesinti ve 5xx hataları: Googlebot sık sunucu hatası aldığı sitede taramayı yavaşlatır. Uzun süren kesintilerde sayfalar geçici olarak sonuçlardan düşebilir.
- Tarama kapasitesi: On binlerce URL'li bir sitede sunucu hızlı yanıt verdikçe Google daha fazla sayfa tarar. Küçük sitelerde bu fark hissedilmez.
- Güvenlik: Güncellenmeyen bir sunucuda saldırıya uğrayan site spam sayfalar üretebilir. Search Console'daki güvenlik sorunları raporu bu durumu bildirir, temizlenene kadar sonuçlarda uyarı gösterilebilir.
Paylaşımlı IP adresinin SEO'ya zarar verdiği yaygın bir yanlıştır. Google aynı IP'yi paylaşan sitelerin birbirini etkilemediğini defalarca açıkladı. Sunucunun ülkesi de doğrudan bir sıralama sinyali değildir. Türkiye'deki ziyaretçiye hizmet veren sitede yakın bir sunucu yalnız hız üzerinden fark yaratır. Sunucu konumuyla birlikte DNS süresinin site hızına etkisini ayrı bir yazıda ele aldık.
Sunucunuzun yetersiz kaldığını nasıl anlarsınız?
Sunucunun yetersiz kaldığını en net Search Console'daki tarama istatistikleri raporu ve gerçek kullanıcı hız verisi gösterir. Şu dört işaretten biri varsa barındırma tarafına bakmak gerekir:
- Tarama istatistiklerinde ortalama yanıt süresi yükseliyor ya da sunucu hataları artıyor.
- PageSpeed Insights'ta TTFB gerçek kullanıcılarda sürekli yüksek çıkıyor.
- Kampanya ya da bülten gönderimi sonrası site yavaşlıyor veya hata veriyor.
- Hosting panelinde işlemci ya da bellek sınırına sık sık ulaşıldığı görülüyor.
Sunucu yükseltmeden önce önbellekleme, görsel optimizasyonu ve gereksiz eklentilerin temizlenmesi denenmelidir. Statik dosyaları içerik dağıtım ağına taşıyıp bir CDN üzerinden sunmak da ana sunucunun yükünü azaltır. Barındırma kararının teknik SEO'nun diğer parçalarıyla ilişkisini teknik SEO için hazırladığımız rehberde bulabilirsiniz. Sunucu değişikliği ya da taşıma planlıyorsanız taşıma öncesi ve sonrası kontrolleri SEO danışmanlığı kapsamında birlikte yapabiliriz.