Teknik SEO nasıl yapılır? En önemli faktörler

Teknik SEO bir sitenin arama motorları tarafından sorunsuz taranmasını, doğru sayfaların dizine eklenmesini ve sayfaların hızlı açılmasını sağlayan altyapı çalışmasıdır. Robots.txt, site haritası, canonical, yönlendirmeler, sayfa hızı ve yapısal veri bu işin parçalarıdır. İçerik ne kadar iyi olursa olsun teknik sorunlu bir sitede potansiyelinin altında kalır.

Teknik SEO nedir ve neden önemlidir?

Teknik SEO Google'ın bir sayfayı bulma, işleme ve saklama adımlarındaki engelleri kaldırma işidir. Arama motoru önce linkleri izleyerek sayfaları tarar, sonra sayfayı işler ve dizine ekler. Sıralama ancak bu adımlardan sonra gelir. Bu süreci crawling ve indexing kavramlarını anlattığımız yazıda ayrıntılı ele aldık.

Zincirin herhangi bir halkası koptuğunda içerik çalışması boşa gider. Robots.txt'de yanlışlıkla engellenmiş bir kategori, noindex unutulmuş bir şablon ya da yönlendirme döngüsüne girmiş eski URL'ler, yüzlerce sayfanın aramada hiç görünmemesine yol açabilir. Teknik SEO bu yüzden içerik ve link çalışmasından önce gelir.

Teknik SEO çalışmasına nereden başlanır?

Teknik SEO çalışması bir denetimle başlar: sitenin tamamı taranır, Search Console verisiyle karşılaştırılır ve sorunlar etkisine göre sıralanır. Teknik denetimlerde izlediğimiz sıra şudur:

1. Search Console'daki Sayfa dizine ekleme raporuyla hangi URL'lerin neden dizin dışında kaldığını görün.
2. Siteyi bir tarama aracıyla baştan sona tarayın, sonra 404, 5xx, yönlendirme zinciri ve noindex içeren sayfaları çıkarın.
3. Robots.txt ile XML site haritasının birbiriyle ve sitenin gerçek yapısıyla uyumunu kontrol edin.
4. Kopya URL'leri ve canonical sinyallerini inceleyin.
5. Core Web Vitals raporundan yavaş sayfa gruplarını bulun.
6. Mobil görünüm, HTTPS ve yapısal veri hatalarını kontrol edin.
7. Bulguları "trafiği en çok etkileyen önce" sırasıyla iş listesine dönüştürün.

Küçük bir kurumsal sitede bu denetim kısa sürer. Binlerce ürün ve filtre sayfası olan bir e-ticaret sitesinde ise asıl zaman parametreli URL'lerin analizine gider. Tarama bütçesi de bu analizin parçasıdır. Binlerce URL'li şirket sitelerinde bulguları yazılım sprintine nasıl bağladığımızı kurumsal SEO hizmetimiz sayfasında anlattık.

Tarama ve dizine eklemeyi hangi dosyalar yönetir?

Taramayı robots.txt yönetir. Keşfi XML site haritası, dizine eklemeyi ise noindex etiketi yönetir. Üçü sık karıştırılır ama farklı işler yapar.

Robots.txt ne işe yarar?

Robots.txt sitenin kök dizininde duran ve arama motoru botlarına hangi yolları tarayabileceklerini söyleyen metin dosyasıdır. Temel komutları şunlardır:

• User-agent kuralın hangi botu kapsadığını belirtir. "User-agent: Googlebot" yalnız Google botu için geçerlidir.
• Disallow taranmaması istenen yolu belirtir. "Disallow: /private/" bu dizindeki sayfaların taranmasını engeller.
• Allow engellenmiş bir dizin içinde taranabilecek alt yolu açar.
• Sitemap XML site haritasının tam adresini bildirir.

Disallow bir sayfayı dizinden çıkarmaz. Engellenen sayfaya başka sitelerden link varsa URL arama sonuçlarında içeriği olmadan görünebilir. Bir sayfanın dizinde olmaması isteniyorsa taranmasına izin verilip noindex etiketi kullanılmalıdır. Komutların ayrıntısını robots.txt dosyasının nasıl yazılacağını anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.

XML ve HTML site haritası arasındaki fark nedir?

XML site haritası arama motorları için, HTML site haritası ise ziyaretçiler için hazırlanır. XML dosyası dizine eklenmesini istediğiniz asıl URL'leri ve son değişiklik tarihlerini listeler. Kök dizinde tutulur, Search Console'a gönderilir ve robots.txt içinde belirtilir. Google dosyadaki priority ve changefreq alanlarını dikkate almaz, lastmod ise yalnız doğru tutulduğunda işe yarar. Oluşturma adımlarını XML sitemap hazırlama rehberimizde anlattık.

HTML site haritası ise sitedeki ana bölümleri gruplandıran normal bir sayfadır. Örneğin bir e-ticaret sitesinde ana sayfa, kategoriler ve alt kategoriler hiyerarşik olarak listelenir. Ziyaretçinin gezinmesine yardım eder ve iç linkleme açısından faydalıdır. Robots.txt'ye eklenmesi ya da kök dizine konması gerekmez.

Kopya URL'ler ve yönlendirmeler nasıl yönetilir?

Aynı içeriğe açılan birden fazla URL varsa asıl sürüm canonical etiketiyle bildirilir. Kalıcı olarak taşınan sayfalar ise 301 ile yeni adrese yönlendirilir. İkisi farklı araçlardır: canonical kullanıcıyı yönlendirmez, yalnız arama motoruna hangi URL'nin dizinde tutulacağını önerir.

Canonical yalnız aynı ya da çok benzer içerikli sayfalar arasında kullanılır. Farklı içerikli bir sayfayı başka bir sayfaya canonical'lamak Google'ın sinyali yok saymasına ya da yanlış sayfayı dizinden çıkarmasına yol açar. Sık yapılan hataları canonical tag kullanımını anlattığımız yazıda listeledik. Farklı dil sürümleri kopya sayılmaz, bu sürümler arama motoruna hreflang etiketiyle bildirilir.

Yönlendirmelerde en sık sorun zincirlerdir. A adresi B'ye, B de C'ye gidiyorsa hem tarama boşa harcanır hem sayfa geç açılır. Eski URL doğrudan son adrese yönlenmelidir. Hangi durumda 301, hangi durumda 302 kullanılacağını SEO için yönlendirme kuralları yazımızda bulabilirsiniz.

SEO dostu URL yapısı nasıl olmalı?

İyi bir URL kısa, okunabilir ve sayfanın konusunu anlatan kelimelerden oluşur. Bir ayakkabı mağazası için "ornekmagaza.com/erkek/spor-ayakkabi/" gibi bir yapı hem kullanıcıya hem arama motoruna sayfanın ne hakkında olduğunu söyler. Bir restoranın menü sayfası için "/menu/" yeterlidir. Site adreslerini kurarken şu dört kuralı uygulayın:

• Kelimeleri tireyle ayırın, Türkçe karakterleri ASCII karşılığıyla yazın (ş yerine s gibi).
• Küçük harf kullanın. Büyük ve küçük harfli iki sürüm sunucuda iki ayrı URL sayılabilir.
• Oturum kimliği, gereksiz parametre ve tarih içeren yapılardan kaçının.
• Adresin eğik çizgili ve çizgisiz sürümlerinden birini seçin, diğerini ona yönlendirin.

Yayındaki URL'leri sırf daha güzel görünsün diye değiştirmeyin. Her değişiklik yönlendirme gerektirir ve geçiş döneminde sıralama dalgalanabilir.

Sayfa hızı nasıl iyileştirilir?

Sayfa hızında en büyük kazanımlar genellikle görsellerden, sunucu yanıt süresinden ve önbellekten gelir. Sayfa hızı Google'ın Core Web Vitals metrikleriyle ölçülür. Core Web Vitals üç metrikten oluşur: Largest Contentful Paint (LCP) yüklenme hızını, Interaction to Next Paint (INP) etkileşime yanıt süresini, Cumulative Layout Shift (CLS) görsel kaymayı ölçer. INP, Mart 2024'te First Input Delay (FID) metriğinin yerini aldı. Eşik değerleri ve iyileştirme yöntemlerini Core Web Vitals metriklerini anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.

Görseller nasıl optimize edilir?

Bir görsel gösterileceği alanın boyutuna göre yeniden boyutlandırılmalı ve WebP ya da AVIF gibi modern formatlara çevrilmelidir. Görseller çoğu sitede sayfa ağırlığının en büyük kısmını oluşturur. Ekranın altında kalan görseller tembel yükleme ile sonradan yüklenir. Sayfanın ana görseli ise tembel yüklenmemelidir, aksi halde LCP kötüleşir.

Sıkıştırma ve önbellek nasıl ayarlanır?

Gzip ya da daha verimli olan Brotli sıkıştırması HTML, CSS ve JavaScript dosyalarının boyutunu küçültür. Çoğu sunucuda bu ayar sunucu panelinden ya da .htaccess dosyasından açılır. Etkin olup olmadığını tarayıcının geliştirici araçlarındaki ağ sekmesinde "content-encoding" başlığına bakarak doğrulayabilirsiniz.

Tarayıcı önbelleği ziyaretçinin bir kez indirdiği statik dosyaları sonraki ziyarette yeniden indirmemesini sağlar. Önbellek süresi uzadıkça site hızlanır ama güncellemeler kullanıcıya geç yansıyabilir. Bu yüzden logo ve font gibi nadiren değişen dosyalara uzun süre verilir. Sık değişen dosyaların adına sürüm eklenir.

Ziyaretçiler farklı bölgelerden geliyorsa statik dosyaları kullanıcıya en yakın sunucudan dağıtan bir içerik dağıtım ağı (CDN) yanıt süresini kısaltır. Nasıl çalıştığını CDN ve içerik dağıtımı yazımızda anlattık. Mobil hız için bir dönem Accelerated Mobile Pages (AMP) öne çıkıyordu. Google 2021'den beri Top Stories alanı için AMP şartı aramıyor. AMP'nin bugün hangi durumda anlamlı olduğunu AMP ve SEO ilişkisini ele aldığımız yazıda tartıştık.

Mobil uyumluluk teknik SEO'yu nasıl etkiler?

Mobil uyumluluk dizine eklemeyi doğrudan etkiler, çünkü Google sayfaları mobil sürümlerine göre dizine ekler. Google'ın bu yaklaşımına mobil öncelikli dizine ekleme denir. Mobil sürümde bulunmayan metin, link ya da yapısal veri sıralamada hesaba katılmaz. Kontrol edilecek üç nokta şunlardır:

• Mobil ile masaüstü sürümler aynı içeriği, aynı başlıkları, aynı yapısal veriyi taşımalıdır.
• Sayfada viewport meta etiketi bulunmalı, tasarım ekran genişliğine uyum sağlamalıdır.
• Robots.txt mobil sayfanın kullandığı CSS ile JavaScript dosyalarını engellememelidir.

JavaScript ile çalışan siteler nasıl taranır?

Google JavaScript'i işleyebilir ama bu işlem ek kaynak ve zaman ister, bu yüzden kritik içerik ilk HTML yanıtında gelmelidir. Menü linkleri, ürün adları ve fiyatlar yalnız JavaScript çalıştıktan sonra görünüyorsa bazı sayfalar geç ya da eksik dizine eklenebilir. Linkler <a href> etiketiyle verilmelidir. Yalnız tıklama olayıyla çalışan butonları Google izlemez.

Sunucu tarafında işleme (SSR) ya da statik üretim bu sorunun kalıcı çözümüdür. Botlara ayrı bir HTML sürümü sunan dinamik rendering ise Google'ın artık önermediği geçici bir yoldur. Konunun ayrıntısını JavaScript ve SEO ilişkisi ile dinamik rendering yazılarımızda bulabilirsiniz.

Meta etiketler ve yapısal veri teknik SEO'nun neresinde durur?

Title etiketi ve meta açıklama sayfanın arama sonucunda nasıl görüneceğini belirler, yapısal veri ise içeriği makinenin okuyabileceği biçimde tarif eder. Title hem sıralamada hem tıklamada etkilidir. Title her sayfada benzersiz olmalı ve ana terimi başa yakın taşımalıdır. Meta açıklama sıralamayı etkilemez ama tıklama oranını etkiler. Meta keywords etiketini Google uzun yıllardır hiç kullanmıyor, bu etikete zaman harcamaya gerek yok.

Sayfanın HTML iskeleti de arama motoruna yapı hakkında bilgi verir. Tek H1, mantıklı alt başlık sırası ve header, nav, main, article gibi HTML semantik etiketleri içeriğin bölümlerini netleştirir. Ürün, SSS, makale ya da yerel işletme gibi bilgiler ise schema.org işaretlemesiyle verilir. Doğru uygulanan schema markup ve yapısal veri sonuçlarda fiyat, stok, puan gibi zengin sonuçlara uygunluk sağlar.

HTTPS, sunucu ve DNS sıralamayı etkiler mi?

HTTPS Google'ın doğrudan kullandığı hafif bir sıralama sinyalidir. Sunucu ile DNS ise hız ve erişilebilirlik üzerinden dolaylı etki eder. HTTPS'e geçmeyen sitelerde tarayıcılar "güvenli değil" uyarısı gösterir, bu da ziyaretçi güvenini düşürür. HTTPS sunucuya kurulan SSL güvenlik sertifikasıyla çalışır. Geçiş sürecini SSL sertifikası ve SEO yazımızda anlattık.

Sunucu sık sık 5xx hatası veriyorsa Googlebot tarama hızını düşürür. Trafiği büyüyen bir sitenin paylaşımlı hostingden sanal özel sunucuya (VPS) geçmesi bu yüzden teknik SEO kararıdır. Seçenekleri paylaşımlı sunucu, VPS ve özel sunucu farklarını anlattığımız yazıda karşılaştırdık. Alan adının doğru sunucuya çözülmesini sağlayan DNS (alan adı sistemi) kayıtları ise site taşımalarında en sık hata yapılan yerdir. DNS'in temelini IP adresleri ve DNS yazımızda bulabilirsiniz.

Teknik iyileştirmelerin sonucu nasıl ölçülür?

Ölçümün ana kaynağı Google Search Console'dur. Sayfa dizine ekleme raporu dizindeki ve dizin dışındaki URL sayısını nedenleriyle gösterir. Core Web Vitals raporu gerçek kullanıcı verisiyle yavaş URL gruplarını listeler. Ayarlar altındaki tarama istatistikleri raporu ise Googlebot'un günde kaç istek yaptığını ve sunucunun ne kadar sürede yanıt verdiğini gösterir.

Düzeltmenin etkisi Google'ın ilgili sayfaları yeniden taramasına bağlıdır. Bu yüzden değişiklik tarihini not almak ve raporları birkaç hafta sonra karşılaştırmak gerekir. Organik oturum ve dönüşümdeki değişimi GA4'te aynı dönemle kıyaslamak işin iş sonucuna bakan tarafıdır.

En sık yapılan teknik hatalar neler?

Denetimlerde en sık karşılaştığımız hatalar site taşıma ya da tema değişikliği sonrasında ortaya çıkar:

• Test ortamından kalan "Disallow: /" satırının canlı siteye taşınması
• Tüm sayfalarda noindex bırakan eklenti ya da tema ayarı
• Site HTTPS'e geçtiği halde iç linklerin ve canonical'ların http adreslerini göstermesi
• Eski URL'lerin yönlendirilmeden silinmesi ve 404 veren sayfalara iç link verilmesi
• Site haritasında yönlendiren, 404 veren ya da noindex içeren URL'lerin bulunması
• Filtre ve sıralama parametrelerinin binlerce taranabilir URL üretmesi
• Sayfanın ana görselinin tembel yüklemeye bırakılması

Bu hataların çoğu tek başına küçük görünür ama şablon düzeyinde olduğu için sitenin tamamını etkiler. E-ticaret sitelerinde bu yapı daha karmaşıktır. Filtre ve ürün varyantı yönetimini e-ticaret SEO çalışmamızda ayrıca ele alıyoruz.

Teknik denetimi kendi ekibinizle yapıyorsanız bu rehberdeki sırayı kontrol listesi olarak kullanabilirsiniz. Dışarıdan destek almak isterseniz SEO danışmanlığı hizmetimiz kapsamında teknik denetim raporu ve öncelik sıralı bir iş listesi hazırlıyoruz. Düzeltmeler bu listeyle yazılım ekibinize iletilir. Teknik başlıkların yanında içerik ile bağlantı tarafını da kapsayan kontrolü SEO analizi rehberimizde anlattık.