Yapay Zeka Ajanı (AI Agent) Nedir, Nasıl Çalışır?

Yapay zeka ajanı (İngilizce adıyla AI agent), verilen hedefe ulaşmak için hangi adımı atacağına kendisi karar veren ve bu adımları araç çağırarak uygulayan bir yazılım sistemidir. Kararı bir dil modeli verir. Araçlar ajanı takvim, e-posta ya da sipariş sistemi gibi dış sistemlere bağlar. Chatbot soruya cevap yazar, yapay zeka ajanı ise cevabın yanında işlem de yapar.

Yapay zeka ajanı nasıl çalışır?

Yapay zeka ajanı bir döngüyle çalışır: dil modeli sıradaki adımı seçer, bir araç çağırır, aracın sonucunu okur ve hedefe ulaşana kadar bu sırayı tekrarlar. Döngü dört bileşenle kurulur:

• Dil modeli. Kararı veren parçadır. Büyük dil modeli (LLM) görevi okur, hangi aracın gerektiğini seçer.
• Talimat. Hedefi, sınırları ve ajanın emin olmadığında ne yapacağını tanımlayan sistem mesajıdır.
• Araçlar. Ajanın çağırabildiği fonksiyonlardır. Web araması, veritabanı sorgusu ya da e-posta gönderimi birer araçtır.
• Hafıza. Konuşma geçmişini ve önceki adımların sonucunu tutar.

Tek bir görevde ajanın çalışma döngüsü şu beş adımdan oluşur:

1. Uygulama görevi, talimatı ve kullanılabilir araçların listesini dil modeline gönderir.
2. Dil modeli girdiyi değerlendirir. Son cevabı yazar ya da bir araç çağrısı üretir.
3. Uygulama çağrılan aracı çalıştırır. Model aracı kendisi çalıştırmaz, yalnız hangi aracın hangi girdiyle çalışacağını bildirir.
4. Aracın çıktısı modele geri gönderilir.
5. Model yeni bilgiyle sıradaki adımı seçer. Döngü, model araç çağırmadan son cevabı verdiğinde biter.

OpenAI aynı sırayı ajan döngüsünü anlatan belgesinde model çağrısı, araç çalıştırma ve son cevap adımlarıyla tarif eder. Döngü ucu açık kalmasın diye adım sayısına üst sınır konur. n8n'in Tools Agent ayarlarını anlatan belgesine göre AI Agent node'unda Max Iterations ayarının varsayılan değeri 10'dur.

Yapay zeka ajanı nasıl yapılır?

Yapay zeka ajanı iki yoldan biriyle yapılır: n8n gibi görsel bir otomasyon aracında kurulur ya da dil modeli sağlayıcısının yazılım geliştirme kitiyle (SDK) kodlanır. İki yolda da sıra aynıdır:

1. Tek bir iş seçin. İşin girdisini, beklenen çıktısını ve başarı ölçütünü yazın.
2. İşin ajan gerektirdiğini doğrulayın. Adımlar her seferinde aynıysa kurallı iş akışı yeterlidir.
3. Araçları belirleyin. Her araca açık bir ad ile açıklama yazın, yalnız gereken yetkiyi verin.
4. Talimatı yazın. Hedefi, yasak işlemleri ve ajanın işi ne zaman insana devredeceğini belirtin.
5. Dil modelini bağlayın. Sağlayıcıdan aldığınız API (uygulama programlama arayüzü) anahtarını araca tanımlayın.
6. Sınırları koyun. Adım sayısına üst sınır, geri alınamayan araçlara insan onayı ekleyin.
7. Gerçek örneklerle test edin. Ajanın ara adımlarını okuyun, yanıldığı örnekler için talimatı ya da aracı düzeltin.
8. Dar kapsamla canlıya alın. İlk haftalarda her çalıştırmanın kaydını inceleyin.

n8n AI Agent node'u nedir?

n8n AI Agent node'u bir n8n iş akışının içine yapay zeka ajanı yerleştiren adımdır. Node'a bir sohbet modeli ile en az bir araç bağlanır. Ajan görevi tamamlamak için hangi aracı çağıracağına kendisi karar verir. n8n'in AI Agent node belgesi araç bağlanmasını zorunlu tutar. Hafıza alt node'u eklendiğinde ajan aynı konuşmadaki önceki mesajları hatırlar.

Ajan node'u akışın yalnız bir adımıdır. Öncesinde bir tetikleyici, sonrasında sabit adımlar yer alabilir. Tetikleyici, node ve çalıştırma kotası kavramlarını n8n'in ne olduğunu anlatan yazımızda açıkladık.

Hazır bir ajan nasıl kullanılır?

Hazır bir ajan görev doğal dille yazılarak ve ajanın çalışacağı hesaplar bağlanarak kullanılır. Kod yazan ajanlar ile sohbet asistanlarına eklenen ajan özellikleri bu türün iki yaygın örneğidir. Görevi tek hedefle yazın, ajanın dokunmaması gereken yerleri açıkça belirtin. Bağladığınız hesaba yalnız o iş için gereken yetkiyi verin. Ajan onay istediğinde yapacağı işlemi okuyup öyle onaylayın.

Kendi bilgisayarınızda deneyebileceğiniz seçenekleri ücretsiz açık kaynak yapay zeka araçları listemizde inceledik. Listedeki GPT Engineer düz metinle anlatılan işten kod tabanı üretir.

Ajan ne işe yarar, hangi işlerde kullanılır?

Bir ajan adımları önceden kestirilemeyen çok adımlı işleri yürütmeye yarar. Kurallı bir akışta her olasılığın önceden çizilmesi gerekir. Ajan ise yolunu girdiye göre kendisi seçer. Yaygın dört kullanım alanı şunlardır:

• Müşteri desteği. Ajan sipariş durumunu sorgular, cevabı bilgi bankasında arar, gerekirse destek kaydı açar.
• Yazılım geliştirme. Ajan görev tanımını okur, ilgili dosyaları değiştirir, testleri çalıştırır.
• Araştırma. Ajan birden çok kaynağı tarar, bulduğu bilgiyi tek raporda toplar.
• Pazarlama operasyonu. Ajan gelen talebi sınıflandırır, müşteri ilişkileri yönetimi (CRM) sistemine kaydeder, ilgili kişiye haber verir.

Tek adımda biten işlerde ajan gerekmez. Meta açıklaması yazmak ya da sorgu listesi gruplamak için tek bir sohbet yeterlidir. Bu kullanımı ChatGPT ile SEO çalışmasının adımlarında anlattık.

Ajanlar web sitesi sahipleri için yeni bir ziyaretçi türüdür. Web araması aracı olan bir ajan kullanıcısı adına sayfanızı okuyup özetler. Sitenin önemli sayfalarını ajanlara özetleyen dosyayı llms.txt dosyasının ne olduğunu anlattığımız yazıda ele aldık.

Ajan türleri nelerdir?

Ajan türleri yapıya göre tek ajanlı ile çok ajanlı sistemler, yaptığı işe göre de sohbet, kod ve bilgisayar kullanan ajanlar olarak ayrılır. Uygulamada karşınıza çıkacak beş tür şunlardır:

• Tek ajan. Bir dil modeli bütün işi tek araç setiyle yürütür.
• Çok ajanlı sistem. İş uzman ajanlara bölünür, bir ajan görevi diğerine devreder.
• Sohbet ajanı. Kullanıcıyla yazışırken arka planda araç çağırır.
• Kod ajanı. Bir kod deposunda dosya okur, dosyayı değiştirir, komut çalıştırır.
• Bilgisayar kullanan ajan. Ekranı görüp tıklayarak tarayıcıyı ya da bir uygulamayı kullanır.

Yapay zeka ders kitaplarındaki klasik sınıflandırma daha eskidir ve beş tür sayar: basit refleks, model tabanlı, hedef tabanlı, fayda tabanlı, öğrenen ajan. Klasik sınıflandırma ajanı karar verme biçimine göre ayırır, dil modeli kullanıp kullanmadığına bakmaz.

Ajan, chatbot ve kurallı iş akışı arasındaki fark nedir?

Üçü arasındaki fark adımlara kimin karar verdiğindedir. Kurallı iş akışında adımları akışı kuran kişi önceden çizer. Chatbot kullanıcının mesajına cevap üretir. Ajan adımları çalışma sırasında kendisi seçer. Tablo üç yapıyı altı ölçütle karşılaştırıyor.

Tabloyu yana kaydırarak tüm sütunları görebilirsiniz.

Chatbot ile ajan birbirini dışlamaz. Bir chatbot'a araç bağlandığında sohbet arayüzünün arkasında ajan çalışır. Sohbet tarafını chatbot nedir, nasıl yapılır yazımızda ele aldık.

Anthropic de ajan mimarilerini anlatan mühendislik yazısında iş akışı ile ajanı aynı ölçütle ayırır. İş akışında dil modeli ile araçlar önceden yazılmış kod yollarıyla yönetilir. Ajanda model kendi sürecini ve araç kullanımını kendisi yönlendirir. Aynı yazı en basit çözümle başlamayı önerir.

Ajan kullanmanın riskleri nelerdir?

Ajan kullanmanın dört temel riski yanlış işlem, geniş yetki, öngörülemeyen maliyet ve veri gizliliğidir. Dört risk de ajanın kendi başına karar vermesinden doğar:

• Yanlış işlem. Dil modeli olasılıkla çalışır, yanlış aracı ya da yanlış girdiyi seçebilir. Çok adımlı görevde erken bir hata sonraki adımlara taşınır.
• Yetki sınırı. Ajan bağlandığı hesabın yapabildiği her işlemi yapabilir. Yönetici yetkili bir hesap ajana da yönetici yetkisi verir.
• Maliyet. OpenAI gibi sağlayıcılar model kullanımını token (modelin işlediği metin parçası) üzerinden ücretlendirir. Döngünün her turu yeni bir model çağrısıdır, takılan ajan faturayı büyütür.
• Veri gizliliği. Ajanın okuduğu veri model sağlayıcısına ve bağlı araçlara gider. Kişisel veri işleyen ajanlarda Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) yükümlülüklerini hukuk danışmanınızla değerlendirin.

Ajanın okuduğu içerik de risk taşır. Bir web sayfasına ya da e-postaya gizlenen metin ajana talimat gibi görünebilir. Bu saldırı türüne prompt injection denir.

Hangi adımlar insan onayı gerektirir?

Geri alınamayan ya da müşteriye, paraya, kayıtlı veriye dokunan adımlar insan onayı gerektirir. Şu dört işlem türünde onay adımını açık tutmanızı öneririz:

• Ödeme yapmak, iade başlatmak ya da fatura kesmek.
• Müşteriye e-posta ya da mesaj göndermek.
• Kayıt silmek ya da kayıtları toplu güncellemek.
• Reklam bütçesini değiştirmek ya da kampanyayı yayına almak.

n8n'de insan onayı adımı araç bağlantısına eklenir. Onay gereken araç çağrıldığında akış durur, onaylayan kişi işlemi kabul ya da iptal eder. OpenAI'nin geliştirme kitinde de riskli işten önce çalışmayı durduran insan incelemesi bulunur.

Ajan kurarken en sık hangi hatalar yapılır?

Ajan kurarken en sık yapılan hata kurallı bir akışın yeteceği işe ajan koymaktır. Diğer beş hata şunlardır:

• Ajana gerekenden fazla araç vermek. Araç sayısı arttıkça modelin doğru aracı seçmesi zorlaşır.
• Araç açıklamalarını belirsiz bırakmak. Model bir aracı ne zaman çağıracağını açıklamadan öğrenir.
• Adım sınırı koymamak. Takılan döngü fark edilene kadar model çağrısı üretir.
• Yalnız iki üç örnekle test etmek. Eksik bilgili ya da çelişkili girdiler de test setinde yer almalıdır.
• Ara adımları kaydetmemek. Kayıt yoksa ajanın hangi adımda yanıldığı bulunamaz.

Ajanın doğru çalıştığı nasıl kontrol edilir?

Ajanın doğru çalıştığı ara adımların kaydı okunarak ve aynı test görevleri düzenli aralıklarla yeniden çalıştırılarak kontrol edilir. n8n'de Return Intermediate Steps seçeneği ajanın attığı adımları çıktıya ekler. Takip edilecek dört ölçüt şunlardır:

• Doğru sonuçla biten görevlerin toplam göreve oranı.
• İnsana devredilen ya da onayda reddedilen işlem sayısı.
• Görev başına ortalama adım sayısı.
• Görev başına token maliyeti.

Dil modeli ya da talimat değiştiğinde test setini yeniden çalıştırın. Aynı talimat farklı bir model sürümünde farklı sonuç verebilir. Sabit adımlı akış ile ajanı aynı işte nasıl birleştirdiğimizi yapay zeka otomasyonu sayfamızda anlattık.